Sjaak Advokaat
Verzorger en assistent

Uitvaartbranche

Later, toen er het een en ander in het ziekenhuis veranderde en de ambulancedienst en het mortuarium door derden werden geëxploiteerd, bleef voor mij alleen het werk op de ambulance over. Ik wilde er weer wat bij gaan doen en merkte aan mezelf dat de uitvaartbranche toch bleef trekken. Toen ik via een oud-collega met Anne Besems in contact kwam, hoefde ik niet lang na te denken toen hij me vroeg of ik zo nu en dan wilde helpen. Al snel draaide ik mee als assistent van de uitvaartleider. Daarbij draag ik, op de dag van de uitvaart, zorg voor veel zaken die zich voor veel zaken die zich tijdens de uitvaart op de achtergrond afspelen: van het ontvangen van gasten tot het in orde maken van de geluidsinstallatie op de begraafplaats.

Uitvaarten

Iedere uitvaart is bijzonder, maar sommige uitvaarten blijven je altijd bij. We hebben een keer een crematie gehad met een discomoment. De overleden man, een 50’er, hield daar nu eenmaal erg van. Het crematorium kon wel iets doen met lichteffecten. Het was slechts gedurende één nummer een complete disco. Op zo’n moment zie je het gezelschap wel even schakelen, maar iedereen begreep het.

Uitvaartkisten

Melaney de Groot kwam net uit een burn-out, toen Anne Besems en zij op het idee kwamen om ook uitvaartkisten een persoonlijk tintje te geven. ‘Melaney en ik kennen elkaar al heel lang’, legt Anne uit. ‘Zij maakte voor ons al de bloemenkistjes die we na de crematie aan de nabestaanden meegeven. Deze kistjes worden gevuld met bloemen die afkomstig zijn van de boeketten en kransen van de uitvaart en afgedekt met een glasplaat. Melaney en ik zijn allebei erg creatief. En wat krijg je als je twee creatieve mensen bij elkaar zet? Juist: ontzettend creatieve ideeën. Omdat creatief bezig zijn heel therapeutisch werkt en Melaney iets om handen moest hebben, heb ik twaalf kisten besteld en zijn we aan de slag gegaan.’

Energie

‘Dat gaf me weer energie’, vertelt Melaney. ‘In het begin was het een soort dagbesteding. Ik was aan de beterende hand en als mijn dochter naar school was, reed ik vanuit Wassenaar hiernaartoe. Hier heb ik ruimte en samen met Anne heb ik de mooiste ideeën uitgewerkt. In eerste instantie was dat voor de uitvaartbeurs die in juni 2018 plaatsvond. De kisten waren vooral bedoeld om bezoekers te laten zien wat er allemaal mogelijk was. Onze eerste kist was geïnspireerd op de bloemenkistjes die ik altijd al maakte, maar er stond ook een turquoise geverfde kist die wij met allemaal teksten hebben bestickerd. Daarbij moet je denken aan teksten als ‘Rust zacht’, ‘Ik zal je missen’ en ‘Ik hou van je’, maar in feite is natuurlijk alles mogelijk.’

Resomeren

Bij resomeren wordt het lichaam binnen 2 tot 3 uur volledig afgebroken. Het stoffelijk overschot wordt tot 3% van het oorspronkelijk gewicht gereduceerd. Alles wat overblijft is wit poeder en een bruinachtige vloeistof. Het poeder, wat in hoeveelheid dus aanzienlijk minder is dan de as die overblijft na een crematie, kan aan de nabestaanden worden meegegeven, en de vloeistof kan gewoon via het riool worden afgevoerd.

Milieuvriendelijk

Volgens een onderzoek van TNO (augustus 2011) levert resomeren, in vergelijking met begraven en cremeren, een enorme milieubesparing op. De milieubelasting is volgens het rapport zelfs nul. Metalen die na het proces overblijven, zoals protheses van titanium of gouden tandvullingen, kunnen worden gerecycled. Ook de kist, die van het lichaam gescheiden wordt, voordat het proces van resomeren gestart wordt, kan circa 50 keer hergebruikt worden. Verder is er sprake van 33% minder CO2-uitstoot dan bij cremeren. Van deze drie uitvaartvormen belast een begrafenis het milieu het meest.

Wetswijziging

Resomeren is in Nederland nog niet toegestaan, maar wordt in enkele Amerikaanse staten al wel toegepast. In Nederland is het pas mogelijk na een wetswijziging. Het proces wordt al wel toegepast bij de verwerking van kadavers van dieren die bij onderzoek naar ziektes zijn gebruikt. Resomatie is namelijk ook een effectieve manier om ziekteverwekkers te vernietigen.

Rouwende kinderen

In de periode dat Richard Hattink als student bij een uitvaartverzorger werkte, liep hij hier zelf ook tegenaan. Hoe ga je om met rouwende kinderen? ‘Ik miste iets, maar wist niet precies wat. Later, toen ik na de Pabo voor de klas stond, ben ik mijn master pedagogiek gaan halen. En toen vond ik de oplossing, die eigenlijk te simpel voor woorden was: kinderen moeten kunnen spelen. Hoe tof zou het zijn wanneer er speelgoed bestond, waarmee ze alles rond de dood en een uitvaart zouden kunnen naspelen.’

Uitvaartspeelgoed

Het idee was geboren en met Legosteentjes bouwde Richard aan zijn uitvaartspeelgoed. ‘Ik koop losse onderdeeltjes in en heb van de fabrikant de licentie om hier uitvaartspeelgoed van te maken. Het uitvaartspeelgoed wordt voornamelijk gebruikt door professionals die met rouwende kinderen werken. De bouwsteentjes zijn bekend, iedereen heeft ermee gespeeld, en dat maakt het heel toegankelijk. Je neemt de eerste hindernis weg.’

Trainingen

Richard geeft ook trainingen en lezingen over dit onderwerp. ‘Ik geef alle handvatten die je als professional nodig hebt. De trainingen zijn afgestemd op de doelgroep. Het maakt immers verschil of ik een groep uitvaartondernemers voor me heb of medewerkers van een hospice, want die zitten in een heel andere fase.’